تبلیغات
برای المپیادی ها می نویسیم - المپیاد فیزیک چیست؟
 
برای المپیادی ها می نویسیم
                                                        
درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : محمد لاری
نظرسنجی
در جه المپیادی شرکت می کنید ؟










آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
یکشنبه 20 فروردین 1391 :: نویسنده : محمد لاری

مقدمه: المپیاد فیزیك‌ چیست‌؟   

   این‌ مقاله‌ برای‌ راهنمایی‌ دانش آموزان‌ سال‌ اول‌ و دوم‌ دبیرستان‌ و همین‌ طور سال‌ سوم ‌راهنمایی‌ درباره‌ ی‌ اهمّیّت‌ و چگونگی‌ المپیاد فیزیك‌ و نحوه ی شركت‌ در آن‌ نوشته‌ شده‌ است‌.

 

المپیاد چرا ؟

   با توجه‌ به‌ پیشرفت‌ علم‌ مهندسی‌ در عصر امروز و جهش‌ شگفت‌انگیز تكنولوژی‌ لازم‌است‌. روش‌ های‌ آموزش‌ و یادگیری‌ علوم‌ پایه‌ تغییر كنند. المپیاد یكی‌ از سیستم هایی است‌ كه‌ برای‌ این‌ كار مورد استفاده‌ قرار می‌گیرد.

 

چگونگی‌ المپیاد و شركت‌ در آن‌

   سالانه‌ المپیاد جهانی‌ فیزیك‌ با شركت‌ دانش‌آموزان‌ دوره‌ پیش‌دانشگاهی‌ (در كشور ما سوم‌ متوسطه‌) برگزار می‌شود. اوّلین‌ المپیاد جهانی‌ فیزیك‌ در سال‌ 1346 در لهستان‌برگزار شد و پنج‌ كشور در آن‌ شركت‌ كردند. ایران‌ اولین‌ بار در سال‌ 1368 در المپیادفیزیك‌ شركت‌ كرد و از آن‌ پس‌ تقریباً در همه‌ دوره‌ها شركت‌ كرده‌است. در كشور ما هر سال‌ 5 نفر در این آزمون شركت‌ می‌كنند كه طی‌ سه‌ مرحله‌ انتخاب‌ می‌گردند.

ـ آزمون‌ مرحله‌ی‌ اول ‌: بهمن‌ ماه‌ هر سال‌

   سال سومی های ریاضی و فیزیک می توانند در این آزمون شرکت کنند. این‌ آزمون‌ شامل‌ حدوداً 30 ـ 40 سؤال‌ چند گزینه‌ای‌ و چند مسئله‌ی‌ كوتاه‌ است‌. دراین‌مرحله‌ حدود 800 نفر از سراسر كشور انتخاب‌ می‌شوند كه‌ در آزمون‌ مرحله‌ دوم‌ شركت‌ می‌كنند. منابع این آزمون کتاب های فیزیک دبیرستان و پیش دانشگاهی رشته ی ریاضی است. کتاب فیزیک پیش دانشگاهی ریاضی اخیرا به منابع المپیاد فیزیک کشور مان افزوده شده و طبیعتا مباحث جدیدی را به المپیاد فیزیک می افزاید.

ـ آزمون‌ مرحله‌ دوم‌: اردیبهشت‌ ماه‌ سال‌ بعد

   این‌ آزمون‌ تا حدودی‌ عجیب‌ و غیر قابل‌ پیش ‌بینی‌ است‌. منابع‌ نامحدود است‌ و هیچ ‌قطعیتی‌ وجود ندارد. با استفاده‌ از نتایج‌ این‌ آزمون‌ و آزمون‌ مرحله‌ی‌ اول‌ 40 نفر انتخاب‌ می‌شوند كه‌ در یك‌ دوره‌ تابستانی‌ در باشگاه‌ دانش‌ پژوهان‌ جوان‌ فراخوانده‌ می شوند. این‌ آزمون‌ یك‌ بخش‌ عملی‌ دارد كه‌ اهمیت‌ آن‌ زیاد است‌ و باید‌ آزمایش فیزیک‌ را در جلسه‌ ی امتحان‌ انجام‌ داده و گزارش‌ آن‌ را تحویل‌ نمایند.

ـ دوره‌ی‌ 40 نفره‌

   در این‌ دوره‌ كه‌ شامل‌ آموزش‌های‌ عملی‌ و تئوری‌ و آزمون‌های‌ مختلف‌ است‌. مباحث مختلفی‌ از فیزیك‌ آموزش داده‌ می‌شود. توانایی‌ انجام‌ آزمایش‌ فیزیكی‌ و نوشتن‌گزارش‌ كارهای‌ مربوط‌ در نتیجه‌ی‌ پایانی‌ نقش‌ اساسی‌ دارد. پس‌ از سه‌ ماه‌ آموزش‌ و آزمون‌ 10 نفر ِ برتر مدال‌ طلا‌ می‏گیرند و از آزمون سراسری معاف‌ می‌شوند و به‌ بقیه‌ مدال‌های‌ نقره‌ وبرنز تعلق‌ می‌گیرد. ضمناً آنها از امتیازاتی‌ اندك‌ در كنكور سراسری‌ بهره‌ مند اند که از آن جمله می توان به امکان تحصیل در رشته ی فیزیک در دانشگاهی بهتر از آنچه پذیرفته شده اند اشاره کرد. به‌ خاطر داشته‌ باشید هیچ‌ گاه‌ به‌ المپیاد به‌ عنوان‌ راه‌ فرار از كنكور نگاه‌ نكنید.

ـ دوره‌ 10 نفره‌

   از میان‌ 10 دارنده‌ی‌ مدال‌ طلا پس‌ از یك‌ دوره تقریبا‌ یك‌ ساله‌ 5 نفر برای‌ شركت‌ در المپیاد جهانی انتخاب‌ می‌شوند.

 

آمادگی‌ برای‌ شركت‌ در المپیاد

   چند عامل‌ دارای‌ اهمیت‌ اساسی‌ هستند:

1 ـ تحلیل‌ قوی‌ توانایی‌ تجسّم‌ و احساس‌ داشتن‌ نسبت‌ به‌ موضوعات‌ مختلف‌ فیزیكی‌

2 ـ خلاقیت‌ بالا

3 ـ درك‌ عمیق‌ مفاهیم‌

4 ـ توانایی‌ انجام‌ آزمایش‌ها و نوشتن گزارش های کار مطلوب

5 ـ مطالعه‌

 

   باید نسبت‌ به‌ مسائل‌ به‌ خوبی‌ فكر و نتیجه گیری‌ كرد و از راههایی‌ به‌ جواب‌ رسید كه محاسبات‌ پیچیده ی (خراب‌ كاری‌!) كم‌تری‌ داشته‌ باشند. مطالعه‌ ی ریاضیات‌ كاربردی‌ و تسلط‌ در این‌ مقوله‌ دارای‌ اهمیت‌ بسیاری‌ است‌. در طول‌ مدتی‌ كه‌ فیزیك‌ می‌خوانید سعی‌كنید تا ریاضی‌ فدای‌ فیزیك‌ نشود چون‌ بعدها در موقع‌ محاسبات پیچیده‌ به‌ اشتباه‌ خود پی‌ می‌برید و افسوس‌ بسیار خواهید خورد.

   حساب‌ دیفرانسیل‌ و انتگرال‌ چیزی‌ است‌ كه‌برای مطالعه ی فیزیك محتاج‌ آن‌ هستید و باید زودتر از زمانی كه‌ در دبیرستان‌ تدریس‌ می‌شوند آنها را فرا بگیرید. چیزی‌ كه‌ اهمیت‌ بسیار دارد, مفهوم‌ آنهاست‌.

   متأسفانه‌ هر چه‌ زمان‌ می‌گذرد، فیزیك‌ دبیرستانی‌ به‌ فرمول‌های‌ تستی‌ و نكات‌ كلید‌ی‌ خالی‌ از مفاهیم‌ مطلق‌ و ناب‌ می‌گراید. سعی‌ كنید همواره‌ مسائل‌ را در حالیكه‌ آنها را كاملا درك‌ می ‌كنید حل‌ كنید.

      سعی‌ كنید در تمام‌ حالات‌ و اتفاقات‌ فیزیكی‌ به‌ عمق‌ و علت‌ و چگونگی‌ آن‌ توجه‌ كنید و درك فیزیكی‌ داشته‌ باشید. مطالعه‌ علم‌ نجوم‌ نیز می‌تواند تا حدود زیادی‌ شما را یاری‌ كند. بخشی از سوال های المپیاد فیزیک نیز از نجوم طرح می شوند. المپیاد نجوم نیز که چند سالی بیشتر نیست که پا گرفته شباهت هایی با المپیاد فیزیک دارد.

   گام‌ اساسی‌ در حل‌ مسایل‌ فیزیك‌ پیدا كردن‌ ایده‌ی‌ اصلی‌ آن‌ها است‌.

 

   منابع‌ و چگونگی‌ مطالعه‌ی‌ آنها :

   موضوع مهم این است که خیلی ها هستند که حتی بدون خواندن هیچ کدام از این منابع نیز به دوره ی 40 نفره راه یافته اند؛ برای خیلی ها 2 و 6 کافی بوده است.

 

1 ـ چگونه‌ مفاهیم‌ فیزیك‌ را درك‌ كنیم‌؟

      نوشته‌ی‌ لوئیز آپیشتین‌ و از محصولات‌ انتشارات‌ دانشیار است‌. برای‌ دانش‌آموزان‌ سال‌ سوم‌ راهنمایی‌ بسیار سودمند است‌. مسایل‌ را بسیار عالی‌ و زیبا و به دور از پیچیدگی های ریاضی توضیح‌ می‌دهد. به طوری كه‌ انسان‌ اصلاً خسته‌ نمی‌شود.

2 ـ فیزیك‌ هالیدی‌

   اسم‌ اصلی‌ این‌ كتاب‌ فیزیك‌ است‌ كه‌ به‌ خاطر نام‌ یكی‌ از نویسندگانش‌ نام‌ هالیدی‌ به خود گرفته‌ است‌ سعی‌ كنید كه‌ ویرایشی‌ را كه‌ مركز نشر دانشگاهی‌ چاپ‌ كرده‌ است‌ بخرید. لازم به ذکر است در چاپ های متعدد این کتاب چه نسخه های اصلی چه افست ها و چه ترجمه ها مطالب مختلف در جا های مختلف کتاب هستند. مثلا در یکی الکترو مغناطیس جلد دوم است در دیگری جلد سوم. کتاب هالیدی سال 2006 هم که اساسا یک جلد و یک تکه بود. برای المپیاد می بایست مکانیک, الکترو مغناطیس و مقداری از مطالب جدید که به واسطه ی افزوده شدن کتاب های پیش دانشگاهی اضافه شده بخوانید. مثل موج و حرکت نوسانی و ...

3 ـ آشنایی‌ با مكانیك‌

   این‌ كتاب‌ به‌ خاطر اسم‌ نویسنده‌اش‌ به‌ كلپنر معروف‌ است‌. سطح‌ ریاضی‌ این‌ كتاب بالا و زیبایی‌ آن‌ بسیار است‌. این‌ كتاب‌ را مركز نشر دانشگاهی‌ چاپ‌ كرده‌ است‌.

4 ـ دوره‌ درسی‌ فیزیك‌ جلد 4

   این‌ كتاب‌ را انتشارات‌ فاطمی‌ منتشر كرده‌ است‌. مسایل‌ آن‌ در مباحث‌ مكانیك‌ و الكتریسیته‌ و مغناطیس‌ و اپتیک مفید است‌.

5 ـ مسایل‌ فیزیك‌ ایرودوف‌

   این‌ كتاب‌ به‌ سختی‌ یافت‌ می‌شود و ترجمه ‌ی‌ فارسی‌ آن‌ ایراداتی‌ دارد. ولی‌ یكی‌ ازكتاب‌هایی‌ است‌ كه‌ نقش‌ اساسی‌ دارد. این‌ كتاب‌ را آی‌. ای‌ ایرودوف‌ نوشته‌ و انتشارات‌ سلطان چاپ‌ كرده‌ است‌.

6 ـ المپیادهای‌ فیزیك‌ ایران‌

   دكتر محمد سپهری‌راد این‌ كتاب‌ را در چهار جلد جمع‌آوری‌ و انتشارات‌ آینده‌سازان‌ آنرا منتشر نموده‌ است‌. این‌ كتاب‌ حل‌ مسائل‌ 15 المپیاد فیزیك‌ كشور را در مرحله ی مقدماتی‌ (مراحل اول و دوم) دارد و دارای‌ اهمیت‌ بسیار است‌. ما بقی سوالات مراحل مقدماتی را که هنوز در این کتاب منتشر نشده باشند یا از مجلات المپیاد مانند دانش پژوه یا راه المپیاد باید جست یا از سال بالایی ها گرفت.

7 ـ آشنایی با الکترودینامیک

   این‌ كتاب‌ را David J. Griffiths نوشته‌ است‌. این‌ كتاب‌ یك‌ كتاب‌ سطح‌ بالا به‌ شمارمی‌آید. ترجمه ی این کتاب توسط مرکزنشر دانشگاهی چاپ شده و موجود است.

8 ـ Aptitude Test Problems in Physics

   این‌ كتاب‌ یك‌ كتاب‌ مسئله‌ی‌ بسیار عالی‌ است‌. فتوكپی‌ آن‌ وجود دارد. ترجمه های منتشر نشده ای نیز هست که دست به دست می چرخد.

9 ـ مسایل دوره های تابستانی

   مسایل دوره های تابستانی بسیار مهم هستند بعضی از آن ها توسط دکتر محمود بهمن آبادی در کتابی به نام آزمون های تابستانی المپیاد فیزیک جمع آوری شده اند. و مابقی به صورت جزوات پراکنده در دست دانش پژوهان سال بالایی یا گوشه ی کتاب خانه ها یا ... موجود است.

   منابع‌ بالا، منابعی‌ است‌ كه‌ عموم‌ دانش‌ پژوهان با تجربه‌ روی‌ آنها اتفاق نظر دارند. زبان‌ انگلیسی هم‌ بسیار تعیین‌ كننده‌ است‌.

   برای‌ تقویت‌ ریاضیات‌ خود نیز می‌توانید حساب‌ دیفرانسیل‌ و انتگرال و هندسه ی تحلیلی‌ نوشته ی جرج‌ توماس‌ و راس فینی را كه‌ مركز نشر دانشگاهی‌ چاپ‌ كرده‌ است‌، بخوانید.

   با توجه به این که منابع جدید هر روز آفریده می شوند به دنبال آن ها در اینترنت گشتن کار پر فایده ایست.

 

آزمایش گاه فیزیک

   خیلی سهم پیچیده ای نیست. در هر آزمایش گزارش کار محصول نهایی است و مورد ارزیابی قرار می گیرد. یک گزار ش کار خوب باید به گونه ای باشد که شخص دیگری که هیچ اطلاع قبلی ندارد بتواند دوباره آن را انجام دهد. در ابتدای کتاب فیزیک دوم متوسطه نیز مواردی در باره ی گزارش کار آمده است.

   توانایی در ترسیم انواع نمودار ها و توضیح انواع موقعیت ها و سرعت در کار با ماشین حساب های مهندسی به علاوه ی دقت و نکته سنجی از عوامل مهم انجام آزمایش های موفق و نوشتن گزارش کار هستند.

 





نوع مطلب :
برچسب ها :